Rímur af Tístran og Indíönu

screenshot-2016-12-22-09-02-03

Tístransrímur kveðnar

Hér eru upptökur frá tónleikum nokkurra félaga úr Kvæðamannafélaginu Iðunni frá Kex Hostel þann 19. nóvember 2016, þar sem þeir kveða Tístransrímur eftir Sigurð Breiðfjörð. Rímurnar eru fluttar í styttri útgáfu og gerði Rósa Þorsteinsdóttir útdráttinn þannig að öll sagan heldur sér.

Hér má hlusta á aðfararorð Rósu Þorsteinsdóttur. 00-Aðfararorð

screenshot-2016-12-22-09-02-21

screenshot-2016-12-22-09-02-26

Margir þekkja eða hafa heyrt um miðaldasöguna af Tristan og Ísold en þar segir frá þeim skötuhjúum sem geta ekki annað en orðið elskendur eftir að hafa óvart drukkið ástardrykk. Sagan sem Sigurður Breiðfjörð yrkir rímurnar eftir á auðsjáanlega rætur í þessari miðaldasögu en víkur frá henni í mörgum hlutum. Sagan kom út í Osló (þá Kristianíu) árið 1775 og þó að standi á titilblaðinu að hún sé þýdd úr þýsku er hún áreiðanlega frumsamin á norrænu máli, norsku eða dönsku (sumir fræðimenn halda að hún sé íslensk). Sagan var oftar en einu sinni þýdd yfir á íslensku en Sigurður orti rímurnar ekki eftir þýðingu heldur beint eftir norsku/dönsku sögunni. Helsti munurinn á þessari sögu og miðaldasögunni er sá að þær gerast ekki á sömu stöðum, miðaldasagan gerist á keltnesku svæði, Ísold er írsk prinsessa og Tristan kemur frá Cornwall í Englandi, en hér kemur Tírtran frá Frakklandi og Indíana er prinsessa í Indíu. Langstærsti munurinn er þó sá að hér verða þau aldrei elskendur, jafnvel þó að þau drekki ástardrykkin og verði óstjórnlega ástfangin, er lögð mikil áhersla á tryggð við eiginmann og kóng.

Það voru einmitt þessar rímur sem Jónas Hallgrímsson notaði sem dæmi um vondan rímnakveðskap í sinni frægu Fjölnisgrein sem út kom árið 1837. Jónas gagnrýndi bæði kvæðaefnið og kveðskapar málið og [glæra] satt er að skáldskaparmálið er mjög fyrirferðamikið í rímum Sigurðar. hér eru dæmi um heiti og kenningar um kóng, –– og [glæra] konu. Við vinnu mína við að stytta rímurnar tók ég þó oft eftir frábærri notkun á kenningum, þar sem þær féllu vel að efninu.

Sýnd fyrsta vísan sem kveðin er með bragarhætti, merktum ljóðstöfum og rími og nafn kvæðakonu eða –manns + smá efnisútdráttur.

Flytjendur eru Bára Grímsdóttir, Ingimar Halldórsson, Ólína Þorvarðardóttir, Rósa Jóhannesdóttir, Steindór Andersen, Þorsteinn Magni Björnsson, Þuríður Guðmundsdóttir

1. ríma ferskeytla

Alfon konungur Spánar missir konuna og er barnlaus. Tilkynnir að annað hvort Rauðrekur eða Tístran muni erfa ríkið. Tístran er hetja og Rauðrekur öfundsjúkur. Kúnkvín Kínakóngur, heitmaður Indíönu, skorar Alfon á hólm.

screenshot-2016-12-22-09-02-28

  1. Tímann sama sem um kveð
    sæmdur ránareldi
    auðnu tamur Alfon réð
    öllu Spánarveldi.
  1. Ærið þunga ánauð þó
    öldin mæta kenndi:
    konungs unga drottning dó
    dögling grætur kvendi.
  1. Hét því vinum- lundur -lands
    lóna elda mildi                                                         lundur lónaelda: maður
    að einn systkinaarfi hans
    eignast veldið skyldi.
  1. Alfons bróðir einharður
    Aragóníu mátti
    stýra rjóður Reinharður.
    Rauðrek son hann átti.
  1. Sá til Spánar sendur var
    sjóla Reinharðs mögur.                                          mögur sjóla: kóngssonur
    Hvaða lán að honum var
    hér frá greina sögur.
  1. Sjóli Spánar systur á sjóli: kóngur
    er sólin Rínar skreytir                                                Rínar sól: gull
    fossamána fögur gná                                                  fossamána gná: kona
    Filippína heitir.
  1. Sú var játuð jörðin gulls                                           jörðin gulls: kona
    jarli Búrgúndía,
    Róbert, kát og fékk til fulls
    förgun sorgar hlýja.
  1. Róbert átti rósu við
    röðuls fríður gjallar                                                rósa röðuls gjallar: kona
    með tigna háttum tiginn nið,                                  niður: sonur
    Tístran lýður kallar.
  1. Frægð og gefna fegurð ber
    funa grérinn hranna,                                                          grér hrannar funa: maður
    karlmannsefni að hann var
    ætla ég mér að sanna.
  1. Tístran kveður föður frí
    og freyju mána síkis                                                freyja mána síkis: kona
    leiðir treður þaðan því
    þá til Spánarríkis.
  1. Kóngur skynjar það og þjóð
    að þokkafullur gestur
    þar sem dynja hlífahljóð                                         hlífahljóð: vopnagnýr
    helst sé framamestur.
  1. Um Rauðrek hinn með sanni, svinn                 svinn þjóð: heiðarlegt fólk
    sagði þjóð á láði
    honum finnast fátt um sinn
    frænda góðan náði.
  1. Tístrans gat ei heyrt á hól
    í hljóði spart nam kvarta,
    bölvað hatur öfund ól
    í hans svarta hjarta.
  1. Tístran skeytti tryggð og sátt,
    tal má þar um gera,
    aldrei breytti á annan hátt
    en sem bar að vera.
  1. Þarf ég latur þessa tíð
    þar að hvata orðum:
    Alfon sat og öldin fríð
    yfir matarborðum.
  1. Inn á hallar gólfið gekk
    gestur snúðuglegur
    hann að lallar hilmis bekk                                      hilmir: kóngur
    hramma skrúða dregur.                                         hramma skrúði: hanski
  1. „Við þig brýn ég erindi á,
    Alfon stjóri hringa:                                                  stjóri hringa: kóngur
    sendur Kínakóngi frá,
    Kúnkvín, fór ég hingað.
  1. Hans er meining eigi ill
    á ég þér að segja:
    sig hann reyna við þig vill
    svo völdum gerir fleygja.                                        fleygja völdum: missa völd
  1. Hann hefur fest með hótin góð
    handar lindi fanna                                                   lindi handar fanna: kona
    keisarans mesta, Mógols, jóð                                 jóð: barn
    meyblóm Indíanna.
  1. Lindaman um lind og stig                                    lindaman: kona; lind og
    lindir kjóla skreytir                                                stig: sjó og land; lindir
    Indíana yndislig                                                      kjóla: konur
    Indíasólin heitir.
  1. Fyrir að sofa seims hjá hlín                                  hlín seims: kona
    svo ei lánið felldi
    hefir hann lofað hausi þín
    henni og Spánarveldi.
  1. Nú er að svar sóma með
    svo sem þér ég tjái,
    eg svo bera andsvarið
    aftur bera fái.“
  1. Hér við rekkur hefta vann
    hjalið sagnaríka.
    Skal ég ekki eins og hann
    eiga að þagna líka?

2. ríma hringhenda 

Tístran heyr einvígið við Kúnkvín, drepur hann er særist. Indíana syrgir Kúnkvín en segir að sverð hans hafi verið eitrað. Finnur brot af sverði Tístrans. Enginn getur grætt sár Tístrans.

screenshot-2016-12-22-09-02-32

  1. Þá með ólund óður svaf
    er ég gól þar fregnir:
    Tístran stóli stendur af
    stoltu fóli gegnir:
  1. „Seg þú vorum sjóla frá: sjóli: kóngur
    Sjá vér þorum manninn
    í hetjusporum hólminn á
    hann vér skorum þanninn.
  1. Að morgni hér ég mæti fant
    meiðist herjansvoðin
    hanska af mér þú haf í pant.“
    Hinn þá fer með boðin.
  1. Þegar dagur hækkar hýr
    Hárs með fagrar skímur                                         skímur Hárs: vopn
    út að draga brátt sig býr
    bruna lagar Grímur.                                                Grímur lagar bruna: maður
  1. Tístran bar til farar fær
    Fornólfsskar og ríti                                                 Fornólfsskar: sverð; ríti:
    úr marmara skyggður skær                                               skjöldur
    skjöldurinn var hinn hvíti.
  1. Knúði fríðan hófahjört                                             hófahjörtur: hestur
    um hringa- Síðhötts –strindi                                  hringstrindi Síðhötts: jörð
    eins og hýðist elding björt
    undan gríðar vindi.
  1. Fyrir stendur Kúnkvín knár
    knúði rendur glæstar
    hafði um benda burtstöng þrár
    báðar hendur læstar.
  1. Lengri saga ei frá því fer.
    frægir bragar geira                                                 bragar geira: menn
    sverðin draga báðir ber
    blakka óraga keyra.                                                 blakkur: hestur
  1. Hestar þjóta um léttan leir
    lipurt fótum beita.
    Stangir brjóta bragnar tveir                                   bragnar: menn
    við bæsingsmótið heita.                                          bæsingur: sverð
  1. Kúnkvín þrífur kesju blá
    að korða stífur færi
    skjöldinn klýfur allan, á
    eggin svífur læri.
  1. Tístran dreyrastokkinn stóð                                  dreyrastokkinn: blóðugur
    stundi leirinn Hildar                                                leir Hildar: vígvöllur
    reiddi geirinn mjög af móð                                    geir: sver
    maður óeirinn snilldar.
  1. Kúnkvín ramur röndu vals vals rönd: hönd
    reiddi gram hinn harða.                                         gramur: sverð
    En við sama hestur hals                                         halur: maður
    hrasa nam til jarðar.
  1. Hinn í ímu svoddan sá                                          íma: bardagi
    sem vill glímu flýta
    svo holdmímir herðum frá                                     holdmímir: sverð
    hausinn tímir bíta.
  1. Endir varð á vígum þar
    vörn ei sparði friðinn
    því Hárbarður hrænaðar                                       Hárbarður hrænaðar: maður
    hneig til jarðar liðinn.
  1. Tístan ríður þangað þá
    þegar á lýða fundi
    hausa snýður föntum frá
    flöt vígríður stundi.                                                 vígríður: orustuvöllur
  1. Skipum náðu nokkrir þar
    nú var ráð að fara
    út á láðið löngunnar                                               láð lögunnar: sjór
    lögðu í gráði vara.
  1. Kappar þá til keisarans
    Kúnkvín dáinn báru
    dýrust sá það dóttir hans
    döpruðust bráar kláru.
  1. Flóðu um klæðatróðu tár                                       klæðatróða: kona
    týndust gæði friðar
    skoðar hæðin hringa sár                                         hæðin hringa: kona
    hnigins klæðaviðar.                                                 klæðaviður: maður
  1. Brot eitt fann af sverði senn
    sem hún vann að geyma.
    Talar þannig því við menn
    þulu Glanna feima:                                                  feima Glanna þulu: kona

58 „Ber ei fengin sár á sér
sá er dreng nam vega?“
Játar mengi en jörðin tér
japaengja þegar:                                                      jörð japaengja: kona

  1. „Hann ei verður harmafrí
    hér af sverðamorðum
    Kúnkvíns sverð því eitri í
    eg nam herða forðum.
  1. Veit ég reyni víga þann                                         reynir víga: maður
    voðameinin hræða
    ég kann ein en enginn mann
    annar svein að græða.“

3. ríma afhending

Tístran fer til Indíu og Indíana læknar hann án þess að vita að hann er banamaður Kúnkvíns. Tístran stingur upp á að Alfon biðji Indíönu og fer í bónorðsförina.

screenshot-2016-12-22-09-02-37

  1. Í salnum lá við sjóarströnd það söng ég fyr um
    Tístran nærri dauðans dyrum.
  1. Fóstri hans nam hjúkrun veita hjartagóður
    eins og besta barni móður.
  1. Úti þegar hann er á kreiki einhvern daginn
    farmenn enska fann við sæinn.
  1. Talar hann um Tístrans neyð við týra korða.             týra korðar: menn
    Þá nam taka einn til orða:
  1. „Að Indialandi ef hann vill með okkur fara
    honum bætist heilsan rara.
  1. Mógols dóttir merkileg hann mundi græða
    af honum hreinsa eitrið skæða.
  1. Á mánuð hverjum mærin gjörir marar vitja
    í fjöruna þar sjúkir sitja.“
  1. Tístran þetta tekur ráð, á trönu strengja                     strengja trana: skip
    borinn er til dýrra drengja.
  1. Laufatý á landið síðan lýðir bera laufatýr: maður
    sjúkir menn hvar setu gera.
  1. Eftir fárra daga dvöl að dýrum vana
    ung þar kemur Indíana.
  1. Frúin Tístran finnur þar á fjörustorði
    og innilega á hann horfði.
  1. Halinn spurði haddalofn svo heyrði mengið                 halur: maður;
    hvar þau sár hann hafi fengið.                                          haddalofn: kona
  1. „Enskur maður er ég,“ náði ansa hinn fríði,
    „og fékk mín sár í frönsku stríði.“
  1. Manninn síðan makar smyrslum Mornin fata.           Morn fata: kona
    Tístran kenndi bráðan bata.
  1. Síðan þaðan sigla lætur sæmdafrekur;
    Spánarveldi Tístran tekur.
  1. Gleðin náði guma allra geðið fylla
    en Rauðrekur sér undi illa.
  1. Morgun einn svo tiggi talar Tístran viður: tiggi: kóngur
    „Borg og ríkið býð ég yður.
  1. Þess ég manni engum öðrum unni betur.“
    Tístran svarað gylfa getur:                                                gylfi: kóngur
  1. „Boðin ekki þigg ég þín að þessu sinni,
    ræsir, hlýð þú ræðu minni.                                                ræsir: kóngur
  1. Giftu þig með góðu ráði, gylfi, aftur
    ungur bæði og allvel skaptur.
  1. Indíana er sú mær er allir hrósa
    hana skyldir, herra, kjósa.“
  1. Þagnar kóngur. Þvínæst ganga þeir til borða.
    Þengill tekur þá til orða:                                                     þengill: kóngur
  1. „Hver vill gera framaför af flokki manna
    á einum knör til Indíanna?
  1. Þangað færa bónorðsbréf ég beiði þegna.“
    Rauðrekur nam gylfa gegna:
  1. „Engan mann ég þar til þekki þéntan betur
    frændi Tístran farið getur.“
  1. Ansar kóngur: „Illmannlega orð þér fara
    Tístran frá því vil ég vara.
  1. Síðan Kúnkvín Fjölnir felldi Fróðasagna                        Fjölnir Fróðasagna:
    vinum mun þar varla fagna.“                                             maður
  1. Tístran þá af stóli sté við stilli tjáði:                              stillir: kóngur
    „Best er að fylgja Rauðreks ráði.“
  1. Síðan lætur seggi binda segl við húna
    og heldur fram á hafið brúna.
  1. Getum hins að Tístran tók með tignarstandi
    eina höfn á Indíalandi.
  1. Þekkti enga leið um landið listadrengur
    einn hann nokkuð áfram gengur.
  1. Heyrir Tístran hark og blástra hræðilega
    nálgast sig um víða vega.
  1. Skrímsli eitt hann skríða sá með skrokki ljótum
    móts við sig á fjórum fótum.
  1. Hafði að framan hryssu mynd og höfuð hvala
    afturmjótt með hálum hala.
  1. Skeljum þótti skrokkur allur skrýddur vera
    sem engar máttu eggjar skera.
  1. Tístran sig til varnar vildi vaskur búa
    ei var kostur undan snúa.
  1. Svo ég geti forðast fár af freku vætti
    rímunni ég heldur hætti.

4. ríma stikluvik þríhent 

Tístran banar dreka í Indíu, en er nærri dauður sjálfur. Indíana finnur hann og læknar, en uppgötvar að hann hefur drepið Kúnkvín. Faðir hennar tekur bónorðinu og móðir hennar fær henni ástardrykk.

screenshot-2016-12-22-09-02-44

  1. Tístran áðan flýði frá
    fælin kælan Glumru                                                 Glumru kæla: hugur
    Hrings- Gangráðar –huglu á                                  hringshugla Gangráðar: jörð
    hann ódáðaskrímslið sá.
  1. Tveimur mundum færði flein                                fleinn: sverð
    fríður á síðu vargi
    fjöðrin sundur hrökkur hrein
    Hárs sem tundur mætti stein.                                Hárs tundur: sverð
  1. Tístran sleppti tvíbyrðing                                        tvíbyrðingur: sverð
    tók og vildi flýja,
    skrímslið kreppti hala í hring
    honum eftir sig um kring.
  1. Ekki linur álmatýr
    einum steini kastar
    ofan í gin, en ærist dýr
    og með hrinum blóði spýr.
  1. Með undra skræki ærist stór
    illur villu dreki
    að sér krækir álmaþór                                            álmaþór: maður
    en hann mæki spenna fór.                                      mækir: sverð
  1. Undir vargi verður sá
    vafurs sævar hlynur                                               vafurs sævar hlynur: maður
    þrotinn bjargar byltast má
    blóðs í arga spýju þá.
  1. Undir hramm í hjartað rak
    hjörinn verinn sörva                                             hjör: sverð; sörva ver: maður
    skrímslið ramma þoldi þjak
    þykkur skammardreyrinn lak.
  1. Tístran veit ei til sín þá
    tíma síðan langa.
    Dýr af þreytu doðna má
    dautt á heitum velli lá.
  1. Við nær mætur vakna fer
    vart sig hrært hann getur
    að standa á fætur fær ei er
    flyðrusætis mána Grér.                               flyðrusætis mána Grér: maður
  1. Lækjar belti lítið hér
    Lóðins fljóðið yfir                                        Lóðins fljóð: jörð
    vatni hellti, böl sá ber
    bragning velti þangað sér.
  1. Ofan í lækinn lagðist þá
    lætur hitann svía,
    á hann sækja öngvit þrá
    eyðir mækja þannig lá.                                eyðir mækja: maður
  1. Hins má geta hýr á brá
    hrundin Indíana
    skóginn fetar fögur á
    fylgja lét sér vífin smá.
  1. Skrímslið fallið fyrir ber
    fínar sjónir meyja
    skrúða snjalla Skögul sér                            Skögul skrúða: kona
    skógurinn allur brotinn er.
  1. Lækinn viður líka hvar
    lítur hvítur svanni                                        svanni: kona
    eins og liðinn liggur þar
    Lóðinn skriðu dalneyðar.                           Lóðinn skriðu dalneyðar: maður
  1. „Mér er grunur leynist líf
    lúð í prúðum kappa
    stríðskempuna hulda hlíf
    heim því munu færa víf.“
  1. Kerlaug síðan kvendið bjó
    kvisti rastarmána                                         kvistur rastarmána: maður
    hugarkvíði honum dó.
    Hraustur smíðar ræðu þó:
  1. „Þér ég ríkar þakkir vinn
    þykir ei mikið skorta
    ef drekaflíka Freyja svinn                           drekaflíka Freyja: kona
    fægir líka brandinn minn.                           brandur: sverð
  1. Hún að stundu hreinan þá
    hjörinn gjöra náði.                                       hjör: sverð
    Skafla mundar Skögul sá                            Skögul skafla mundar: kona
    skarð í Þundarljósi blá.                               Þundarljós: sverð
  1. Skipti litum, bliknar brá
    brúðar snúðuglega.
    Sínum vitum í hún á                                    vit: hirslur
    Óðinshita stykkið smá.                               Óðinshiti: sverð
  1. Grundin vella við það bar,                         vella grund: kona
    vandi að höndum kemur,
    það við féll sem vonlegt var.
    Vífið hrellist, gefur svar:
  1. „Banamaður Kúnkvíns knár
    kenni ég sannarlega
    þrábölvaður öll þín ár
    ertu naðareynir þrár. “                               naðareynir: maður
  1. Tístran baði frá nú fer
    forðast borða Þrúði                                    borða Þrúður: kona
    gekk í staðinn hallar hér;
    hilmir glaður við hann er.                          hilmir: kóngur
  1. Bréfin lánar best með skil
    á bóli stólkonungi
    og um mána brúar Bil                                 mána brúar Bil: kona
    beiddi Spánarkóngi í vil.
  1. Lætur kalla lofðung snar                             lofðung: kóngur
    ljósa rósu vatna.                                          vatna ljósa rósa: kona
    Gekk til hallar, grátin var
    Gíma fjalla dalneyðar.                                 Gíma fjalla dalneyðar: kona
  1. „Þú ert kjörin,“ kóngur tér,
    „krónu Spánarríkja
    drottning rör, en satt ég sver
    svoddan för þín líkar mér.“
  1. Horn eitt færir móðir mær
    með sér biður flytja:
    „Ef af hér nærast hjónin kær
    hitinn skæri ástar grær.
  1. Alfon láttu því með þér
    þekkan drekka mjöðinn
    kærleiks mátt hann með sér ber
    milding dátt þú unna fer.“                           mildingur: kóngur

5. ríma skammhenda hringhend 

Indíana og Tístran sigla til Spánar og drekka ástardrykkinn óvart. Verða ástfangin en Indíana vill halda heit sitt við Alfon.

screenshot-2016-12-22-09-02-49

  1. Indíana meyjum meður
    á mæri svana blátt                                                   svana mæri: sjór
    fram á Grana gjálpar treður                                  gjálpar grani: skip
    gladdi hana fátt.
  1. Tístran fer á fleyi öðru
    fjarri vera má.
    Áfram ber svo neglu nöðru                                    neglu naðra: skip
    náhvals skerin á.                                                      náhvals sker: sjór
  1. Logn á sjóinn læt ég færa
    ljóma tjáir heið
    enginn má sig hótið hræra
    Hlés um bláa leið.                                                    Hlés leið: sjór
  1. Borðasvani bindur strengur                                  borðasvanur: skip
    byrinn vanar lýð,
    upp á Grana elju gengur                                         Grana elja: land
    Indíana fríð.
  1. Fylgdu kvendi menn og meyjar,
    sem meina kenndi und,
    hún svo vendi um vegu eyjar
    varminn brenndi sprund.
  1. Drykkjar beiðist mæt af meyjum
    Mornin heiða orms.                                                Morn heiðar orms: kona
    Bátur leiðist fram að fleyjum
    fjarri neyðum storms.
  1. Galmei finnur horn með hendi                          Galmei: þerna Indíönu
    happa vinnu fjær.
    Tístran inn með ungu kvendi
    Óms að kvinnu rær.                                                 Óms kvinna: land
  1. Teygar þrungin Indíana
    öl að lungna bekk,                                                   lungna bekkur: magi
    síðan þunga Gunni Grana                                       Gunni þunga Grana: maður
    Grím hin unga fékk.                                                 Grímur: drykkjarhorn
  1. Leifar hennar þambar þyrstur
    Þráinn brennu sjós,                                                 Þráinn brennu sjós: maður
    hornið nennir tæma ótvistur
    trúrri senn með drós.
  1. Ástar kenndi Indíana
    er oft til bendir meins
    elskan brenndi innan hana
    á ungum sendi fleins.                                                          sendir fleins: maður
  1. Tístran fríði huga hrelldur
    horfði á blíða snót
    logaði á skíðum ástareldur
    um yndishlíða rót.
  1. Fallast bæði í faðma hvítu
    flúði mæðan þá.
    eyjalæðings elda nýtur                                       Óðinn eyjalæðings elda: maður
    Óðinn ræðir sá:
  1. „Ást þér seld á unni og löndum
    eg það hrelldur finn
    mínu heldur hjarta í höndum
    heit sem eldurinn.“
  1. „Meður vansa má eg játa,“
    meyjan ansar hýr,
    „allir sansar eins mig láta,
    unnarkransa Týr.                                                    unnarkransa Týr: maður
  1. Drykkur okkar ástum veldur,“
    auðs nam Hlökkin tjá,                                             auðs Hlökk: kona
    „því mig lokkar elsku eldur
    á þér þokka fá.
  1. Þig ég kæran hef af hjarta,
    hringa mæri Grér,                                                   hringa mæri Grér: maður
    en vora æru að vakta bjarta
    vil ég læra hér.
  1. Ég er kvinna konungs Spánar,
    þó kvíða finni mey,
    ástar minnar megin lána
    má ég svinnum ei.“
  1. Hætti rómi vífið vitra
    væn um sóma bjó.
    Við þann dóminn Tístran titrar
    talar frómur þó:
  1. „Þungt er að hlýða þessum boðum
    þjáir kvíðinn mig,
    að sjá þig skrýðast sængurvoðum
    sjóla, prýðilig.“
  1. Leggst nú hann við frúar fætur
    fleira bannað er,
    hvort í annars örmum grætur
    elskan sanna sker.
  1. Sambúð enda fær við frúna
    fleinabendir þá.                                                       fleinabendir: maður
    Byrinn sendist nægur núna
    náhvalsstrendur á.                                                  náhvalsstrendur: sjór

6. ríma oddhenda

Indíana og Tístran sigla til Spánar og hún giftist Alfon. Rauðrekur baktalar Tístran. Stríð við Valdemar hertoga af Astúríu og Herant son hans þar sem Tístran og Rauðrekur berjast.

screenshot-2016-12-22-09-02-54

  1. Vindar þráir höf um há
    húnamái eltu                                                            húnamár: skip
    reiðann slá en rárnar þá
    römbuðu af sjávar veltu.
  1. Stundi röng við strauma þröng röng: band
    stormar göng um voga
    háðu söng við seglin löng
    svignar stöng í boga.
  1. Byrsins þrána ei varð án
    öld á gránafrónum.                                                 gránafrón: sjór
    Velti Rán að veldi Spán
    vatna fránu ljónum.                                                 vatna ljón: skip
  1. Alfon sér hvar flotinn fer
    fram að veri gengur,
    þar atker að botni ber
    bundinn er við strengur.
  1. Tístran færir tiggja mær tiggi: kóngur
    trúr með æruhóti.
    Sútin grær en hilmir hlær                                       hilmir: kóngur
    hal og kæru móti.                                                    halur: maður; kæra: kona
  1. Tístran þjáir hugraun há
    hvar sem náir skunda
    samt hann má í húsi hjá
    hjónum ávallt blunda.
  1. Rauðrek á ég minnast má
    mjög hann þjáist trega
    illum lá í andarkrá                                                   andarkrá: hugur
    öfund þrásamlega.
  1. Þessar tíðir fregn ófríð
    um frónið víða gengur:
    Kóngi lýða er stefnt í stríð
    stál úr hýði gengur.                                                 stál: vopn; hýði: slíður
  1. Af Astúría byggðum bý
    bræður því sem valda
    með þúsund tíu tvisvar í
    tyrfingsgnýinn halda.                                              tyrfingsgnýr: sverð
  1. Hertogi var sá völdin bar
    Valdemar hinn sterki
    Herant þar hans hlýri snar                                    hlýri: sonur
    Hildar larar serki.                                                    Hildar serkur: herklæði
  1. Tístran fer með heimaher
    holdmímir að reyna                                                holdmímir: sverð
    ríður frera fingra ver                                               fingra frera ver: maður
    fylking hér með eina.
  1. Eins Rauðrek var ætlað þrek
    ekki sekur þaðra
    fram hann tekur fleinn þar lék
    fylking hrekja aðra.
  1. Herant mót hann spennir spjót,
    springur þjótur horna,                                           þjótur horna: lúðurþeytari
    skelfur grjót þar glymja klót                                              klót: hluti af sverði
    og Granasnótin forna.                                             Granasnót: jörð
  1. Herant skeið að Rauðrek reið
    rögum eyðist kæti
    hestinn sneið, en hrakinn beið
    hann með neyð á fæti.
  1. Ekki getur flúið fet
    fleins sá hvetur storma,                                          fleins stormur: orusta
    fallinn setja í læðing lét                                           láta í læðing: binda
    Loka fleta orma.                                                      Loki orma fleta: maður
  1. Valdemar á velli þar
    virða snara felldi                                                     virðar: menn
    hendur bar alblóðugar
    Blindviðs skar með eldi.                                         Blindviðs eldur: sverð
  1. Tístran fann í hernum hann
    hvata mannagröndum,
    báðir hvata brynþvarann                                       brynþvari: sverð
    blóðrauðan í höndum.
  1. Tístran ýfir óðum kíf
    eggjar fífu þanninn
    sundur skífir hjálm og hlíf
    heilaklýfur manninn.

7. ríma stuðlafall mishent

Tístran vinnur stríðið og bjargar Rauðreki en Rauðrekur reynir að svíkja hann. Rauðrekur lætur mann njósna undir rúmi Indíönu.

screenshot-2016-12-22-09-02-57

  1. Blóðrautt Tístrans tundur lýsti Hrofta                  Hrofta tundur: sverð
    sundur gnísti brynjur blá
    blóði fnýstu sárin þá.
  1. Hann svo lengi holund flengir mengi
    þjóðin gengur hans á hönd.
    Hjúpar drengur sáravönd.                                                 sáravöndur: sverð
  1. Sá sem veldur sigri í feldi Grana feldur Grana: brynja
    skóginn heldur einn fram á
    er að kveldi dagur þá.
  1. Herant var með hinum þar á stræti,
    en Rauðrekur ýtum hjá                                                      ýtar: menn
    illa sekur, bundinn lá.
  1. Tístran á með ákefð þá hann kallar:
    „Lífið má ég láta hér
    láttu sjá þú bjargir mér.
  1. Þeir mig hengja, það er engin gáta,
    nema ef fengir, frændi minn,
    frelsað dreng í þetta sinn.“
  1. Tístran hraður hleypur að í þessu
    tvíeggjaðan tyrfing dró                                                       tyrfingur: sverð
    til hrænaða Gauta sló.                                             hrænaðar Gauti: maður
  1. Rauðreks fjötur risti ötul hetja
    sverði með og síðan þá
    sundra réði bragna þrjá.                                       sundra: drepa; bragnar: menn
  1. Hinir sækja hraustan mækjabraga                      mækjabragi: maður
    Rauður mein ei ratað gat
    réttum beinum latur sat.
  1. Kappinn mæðist, margir klæði og viði
    hrottann báru bláan þá                                                      hrotti: sverð
    búið fárið sá hann þá.
  1. Rauðrek viður ræddi Sviðrir klæða: klæða Sviðrir: maður
    „Stattu á fætur fyrr en hér
    fallast læt ég sverðið mér.“
  1. Ekki hrærist hrikinn ærulausi
    glotti ljótum grönum við
    geiranjót þá sótti lið.                                                                       geiranjótur: maður
  1. Loks á veldi lýðir felldu kappa veldi: jörð
    tók að binda þegninn þjóð                                                 þjóð: menn
    þrællinn synda nú upp stóð.
  1. Og með hinum ærulinur dári
    fallinn bindur frænda sinn.
    Fór að mynda ræðu hinn:
  1. „Illa raunar oft þú launa þykir
    hjálp og dáð sem hlaustu af mér.“
    Hinn forsmáði aftur tér:
  1. „Nú hefur drengur nógu lengi að sinni
    konungs blíða faðmað frú,
    fær að bíða vinnan sú.“
  1. Tístran við sér velti sniðuglega
    handaböndin skjóminn skar                                                          skjómi: maður
    skeinuvöndinn þrífur snar.                                                skeinuvöndur: sverð
  1. Og af Herant hausinn skera náði
    frægur stendur fætur á
    fýsti hendur verja þá.
  1. Hinir flýja firðar gnýinn sverða firðar: menn
    eins Rauðrekur undan snýr
    ærið sekur málmatýr.                                                         málmatýr: maður
  1. Honum náði Hnikar sáða Kraka                             Hnikar sáða Kraka: maður
    slengdi hauður illum á                                                        hauður: jörð
    eins og dauður lá hann þá.
  1. Tístran gegnir: „Trúa, þegninn, máttu
    nú er dauðadagur þinn,
    dyggðasnauði svikarinn.“
  1. Hausinn lagði lymskubragði meður
    kauðinn þá í kné á hal                                                        halur: maður
    klökkur náir vekja tal:
  1. „Á valdi þínu er velferð mín og lífið,
    hugarspaki geiragrér,                                                         geiragrér: maður
    Guðs fyrir sakir vægðu mér.“
  1. Tístran stansar, tók að ansa fóla:
    „Ekki nenni eg um sinn
    að þér spenna brandinn minn.
  1. Þó átt, kauðinn, kaldan dauða skilinn
    en að níðast á þér hér
    engin prýði þykir mér.“
  1. Því var miður þrællinn griðum náði.
    Síðan báðir halda heim
    herinn náði fylgja þeim.
  1. Rauðreks hrekki ræsi ekki sagði,                               ræsir: kóngur
    Tístran dyggur, því um það
    þræll ódyggur manninn bað.
  1. Skömmu síðar skömmin níðingslega
    sviftur prýði sálu í
    svika smíðar ráðin ný.
  1. Keypti mann sem kúra vann í leyni
    oft í húmi æruspar
    undir rúmi drottningar.
  1. Kauðinn bað hann blauður það að vakta
    hvort ei fýsti faðma sprund
    frægan Tístran, næturstund.

8. ríma skothenda

Tístran krýpur við rúmstokk Indíönu sem sefur. Rauðrekur neyðir hann upp í rúmið og kallar á Alfon. Þau eru dæmd til dauða.

screenshot-2016-12-22-09-03-01

  1. Eftir ráðum Rauðreks þá
    reifaður svika skýlu
    auli smáður undir lá
    Indíönu hvílu.
  1. Eina nótt um miðjan mund
    mælt er ástin lokki
    Tístran hljótt á frúar fund
    framanað sængur stokki.
  1. Indíana vakna vann
    vífablómið trúa                                                                    vífablóm: kona
    blíð að vana beiddi mann
    burtu aftur snúa.
  1. En er fleina Óðinn hýr                                                fleina Óðinn: maður
    aftur stóð á fætur
    fram úr leyni þrælar þrír
    þustu í skugga nætur.
  1. Höndum tekinn Tístran er
    tókst sig ei að vara.
    En Rauðrekur illi fer
    undan þessum skara.
  1. Kenndi angur Tístran trúr
    titrar hjartað beggja.
    Upp í sæng til fríðrar frúr
    fantar manninn leggja.
  1. Héldu báðum höldar þá
    hvíludýnur viður.
    Kalla náði kónginn á
    klækja versti smiður.
  1. Inn kom sjóli, en svikarinn
    svörin náði að bjóða:
    „Sjáðu í bóli brúðar þinn,
    buðlung, vininn góða.“                                                            buðlung: kóngur
  1. Tiggi felldi tár um brá
    tali upp því stynur:
    „Ég má hrelldur sanna og sjá
    söguna þina, vinur.
  1. Bæði án dvala bindi hér,
    börvar ljóma Grana,                                                börvar ljóma Grana: menn
    í fangasalinn færið þér
    falska svikarana.“
  1. Tístrans fóstri, böl sem ber,
    bæði vildi fría
    í leyndum bjóst að leita sér
    liðs í Astúría.
  1. Frekast nauðin föngum tveim,
    falsarinn því veldur.
    Nú var dauðadómur þeim
    að döglings ráði felldur.                                          döglingur: kóngur
  1. Tístran leiddur út svo er
    álma frægstur þórinn                                              álmaþór: maður
    klæði breiddi svört að sér
    samlitur var jórinn.
  1. Indíana fór í fat
    farfa meður hvítum
    líka á grana ljósum sat
    leið svo reið með ýtum.
  1. Út á skógi í einum stað
    ei með breytni kæra
    svika nógi bófinn bað
    af baki þau að færa.
  1. Indíana kraup á kné
    kvalastokkinn viður
    bæn að vana byrjandi
    bar hún fram þær kviður.
  1. Við Rauðrek talar ræsir þá:                                       ræsir: kóngur
    „Réttinn vil ég sýna,
    af þér skal ég eiða fá
    upp á sögu þína.
  1. Guðs fyrir sakir særum vér
    sannleik þig fram bera.
    Sástu nakinn sverðagrér                                        sverðagrér: maður
    í sæng hjá drottning vera?“
  1. Dýrstan eiðinn dárinn sór
    djöfullegur í skapi.
    Síðan beiðir sjóli rór                                                           sjóli: kóngur
    sætan lífi tapi.

9. ríma sléttubönd

Fóstri Tístrans hefur safnað liði og frelsar Tístran og Indíönu. Þau dyljast í skóginum og sofa með nakið sverð á milli sín. Rauðrekur stjórnar ríkinu og leggur á þunga skatta.

screenshot-2016-12-22-09-03-06

  1. Kvíða máttu, vafurs vers                                     vafurs vers víðir: maður
    víðir, spanga hljóðum.                                         spanga hljóð: orustugnýr
    Ríða átta hundruð hers
    hestum þangað góðum.
  1. Gjósti Þundar yrjar úr                                         Þundar gjóstur: orusta
    aldar stundi bátur.                                                  aldar bátur: jörð
    Fóstri undan Tístrans trúr
    tjáist skundi kátur.
  1. Fríðan leysti Tístran trúr
    tundurþórinn áa.                                                     Þór áatundurs: maður
    Síðan reisti ánauð úr
    upp á jórinn fráa.
  1. Fundið getur drottning dýr
    dæstar mundir skekur
    sprundið metur, hana hýr
    handlegg undir tekur.
  1. Skógar leita þaðan þrjú,
    þrauta gleyma baði,
    nóg var þreyta fríðri frú
    freka sveima staði.                                                  freka staður: skógur
  1. Skála búa þegnar þá
    þakið stráum flétta.
    Bála hnúa Iðunn á                                                   Bála hnúa Iðunn: kona
    inni sjá um þetta.                                                     inni: heimili
  1. Frúna drengur mætur má
    meður spanna sómann,
    núna lengur eigi á
    Alfon svanna blómann.
  1. Svarar ljóma varar Vör: Vör varar ljóma: kona
    „Vita máttu, drengur,
    vara sóma kæru kjör
    kvendis láttu lengur.
  1. Stilla áttu karlakyns
    kviðar lysting stríða
    villa máttu hvergi hins
    hringa gisting fríða.                                                 hringa gisting: kona
  1. Hrundar máttu beðinn brátt
    búinn snilli þiggja
    Þundar láttu bálið blátt                                           Þundar bál: sverð
    beggja á milli liggja.“
  1. Víkja ljóða beiðum blað,
    bíði svinnir drengir,
    ríkja góða öðling að                                                öðlingur: kóngur
    angri sinnir lengi.
  1. Fenginn skaðann merkja má
    mæðu gisti núna,
    enginn glaðan sjóla sá                                            sjóli: kóngur
    síðan missti frúna.
  1. Mestu hefur ríkisráð
    Rauður smánar frekur
    bestu kefur dyggða dáð
    drengja lánið hrekur.
  1. Lagði skatta argur á
    öðlings bragna þunga.                                öðlings bragnar: þegnar kóngs
    Flagði skratta mikið má
    menguð gagna tunga.

10. ríma braghenda baksneidd

Vinur Rauðreks veikist og játar svikin við Tístran. Alfon býður Tístran og Indíönu að snúa heim. Indíana setur sem skilyrði að skattarnir verði lækkaðir Tístran fái bætur. Tístran fer.

screenshot-2016-12-22-09-03-11

  1. Rauðrekur var rausnarmaður í ríki sínu,
    æfði marga ólukkuna,
    aldirnar hans sögu muna.
  1. Annar lagðist sjúkur sá og sáran kvaldist
    Rauðreki sem forðum fylgdi
    þá fjör af Tístran ljúga vildi.                                                          fjör: líf
  1. Presti sínum sannleikann hinn sjúki játti.
    Klerkur sagði kóngi þetta,
    að kauðinn gerði játning rétta.
  1. Hinn var krafður, herforinginn, hér til svara
    þorði hann ekki annað gera
    en það sanna fram að bera.
  1. Rauður hafði rekka keypt til rangra lyga
    nú kom upp hin sanna saga,
    svipa mátti þrælnum raga.                                                 svipa: bregða
  1. Ræsir fór við roða dags og Rauður slægi
    fram á skóg svo ferðir drýgi
    forna hittu götustígi.
  1. Bragnar fundu loks á láði lítinn skála,
    gengu inn um gættir sala,
    gátu að líta sængurbala.
  1. Þar í liggur Tístran trúr hjá tróðu dúka                           dúka tróða: kona
    blunda náðu bæði óhrakin
    brandur lá á milli nakinn.                                                   brandur: sverð
  1. Rauður mælti: „Ráð er nú að reiða brandinn,
    áður en vaknar upp að standa
    ærusnauður geymir randa.                                                geymir randa: maður
  1. Kóngur ansar: „Kjafti haltu, kauðinn lasta,
    þeirra sé ég manndyggð mesta,
    en merki þína lygi versta.
  1. Sérðu ekki saklaus bæði sín á milli
    nakinn láta fleininn falla
    freistingu svo varist alla.
  1. Tístran skal hér sofa sætt hjá sólu klæða.“                      klæðasól: kona
    Heim svo sneri herrann þjóða
    honum fylgir makinn sóða.
  1. Síðan kóngur bón og bréf þeim báðum sendi
    þau ef vildu útlegð enda
    og aftur heim með sóma venda.
  1. Tignarklæði kóngur sendi klútanönnu                       klútananna: kona
    og silfurvagn þar kappar kunnu
    klára skoða lónasunnu.                                                      lónasunna: kona
  1. Fylkir vildi faðma og kyssa faldalindi.                       fylkir: kóngur;
    Frá sér kóngi hratt með hendi                                          faldalind: kona
    hún og þannig svörum vendi:
  1. „Mér hefur orðið, buðlung, bið á blíðu þinni             buðlung: kóngur
    því í huldum harmaranni
    hef ég gleymt að klappa manni.
  1. Ef að nokkuð annt þér er um ástir kvenna
    eitthvað skaltu víst til vinna
    ef viltu mína blíðu finna.
  1. Tvöfalt bæta öllum áttu og upp að gefa
    skatta þá sem Rauður refur
    af rekkum þínum kúgað hefur.                                          rekkar: menn
  1. Tístran skaltu bæta best með blíðu og snilli
    hrakninga og háðung alla
    en hatur láta niður falla.
  1. Hefnda vil ég engra óska illum Rauði
    þó kvalir ætti leiður líða
    láttu hann sinna tíma bíða.“
  1. Tístran eitt sinn tala nam við tiginn hara:                         hari: kóngur
    „Lengur hér ei vil ég vera,
    við skulum okkar skilnað gera.
  1. Fýsir mig að flýta mínum ferðum héðan.“
    „Þú munt verða því að ráða,“
    þannig mælti stýrir láða.                                                    stýrir láða: kóngur
  1. Indíana eldrauð sat, en ekki grætur,
    þegar kvaddi þegninn vitur
    þrengdi hjartað sorgin bitur.

11. ríma KolbeinslaG

Tístran fer til Frakklands. Berst með Dagóbert kóngi gegn Englendingum. Dagóbert fellur en gefur Tístran ríkið og dóttur sína Ínöndu. Þau eignast soninn Dagóbert. Á Spáni er Indíana ólétt.

screenshot-2016-12-22-09-03-15

  1. Frakklands til í bráðum byl
    bliki hranna dika vann                                            bliki hranna: skip
    atker hylur álaþil                                                     álaþil: sjór
    afreksmann á landið rann.
  1. Föðurbróður fann um slóð
    fári skertan Dagóbert,
    ræður þjóð og þeirri lóð
    þreki hertu dægur hvert.
  1. Dögling landa búinn brand                           dögling (búinn brandi): kóngur
    blóma háa dóttur á,
    hét Ínanda, ormasand                                             ormasandur: gull
    öldin sá á þeirri gljá.
  1. Kóngur átti oft og þrátt
    við enska lýði blóðugt stríð
    reyndi mátt en svifti sátt
    sveitin stríð um þessa tíð.
  1. Herinn ramur reiddi gram                                gramur: sverð
    rignir óðum mannablóð.
    Áfram hamast enskur nam
    einn sem stóð og felldi þjóð.
  1. Daríon í vígavon
    var sem ljón að mannasjón,
    fylgdi honum siklings son                                       siklings son: kóngssonur
    sá hét Jón og veitti tjón.
  1. Kóngur vóð þar bunar blóð
    brynjurnar og hjálma skar,
    hleður þjóð því hetja góð
    Hár var skara dalneyðar.                                       Hár skara dalneyðar: maður
  1. Daríon reynir meður mein
    mæki sinn við konunginn                                       mækir: sverð
    höggur fleini á bringubein                                     fleinn: sverð
    bugar stinnan holundin.                                         holund: sár
  1. Tístran sá að fallinn frá
    fylkir er, en riðlast her,
    skildi þá sér fleygði frá
    fata Herjans Sifjarver.                                 fata Herjans Sifjarver: maður
  1. Drengir þráir áttu á
    Auðunskonu dauða von.                             Auðunskona: jörð
    meður bláan mímung þá                            mímungur: sverð
    mætir honum Daríon.
  1. Tístrans hönd hans risti rönd rönd: skjöldur
    rekur nakinn út um bak
    sáravönd um vígaströnd                            sáravöndur: sverð;
    veitti hraki dauðatak.                                  vígaströnd: vígvöllur
  1. Hyggur Jón í Hildartón                             Hildartónn: vígahugur
    hefndir á og stefndi þá
    móti bóna Miðjungs þjón                            þjónn Miðjungsbóna: maður
    meður Þráinslogann blá.                            Þráinslogi: sverð
  1. Tístran strauk á hófahauk                                hófahaukur: hestur
    honum að og reiddi nað                             naður: sverð
    hausinn fauk en lífi lauk
    linnastaðatýr við það.                                 linnastaðatýr: maður
  1. Bragning sér að banvæn er                          bragning: kóngur
    brjósti á hans skeina flá,
    tala fer við Tístran hér
    tignarhái jöfur þá:                                       jöfur: kóngur
  1. „Það nú finn ég, frændi minn,
    fjörið gerir eyðast mér
    enginn svinnur arfþeginn
    umsjá ber um landið hér.
  1. Því skal bjóða þornarjóð                            þorna rjóður: maður
    þetta láð og krakasáð                                  krakasáð: gull
    einnig rjóða ósa slóð
    eisu fjáða meður dáð.“                                ósa eisu slóð: kona
  1. Krýndur var til konungs þar
    Kjalar skara Hnipular                                  Kjalar skara Hnipular: maður
    valdið bar um vang og mar,
    en veikur hari burtsofnar.                          hari: kóngur
  1. Eftir þann svo erfi vann
    öldin drekka er bana fékk,
    brúðkaups annað ölið fann
    æðri smekk af snót og rekk.
  1. Unni að sönnu hrannar Hrönn                hrönn hrævarelda hrannar: kona
    hrævarelda um dag og kveld,
    er þó bönnuð elska sönn
    oft því veldur lundin hrelld.
  1. Dagóbert með blóma snert
    brunnasóla Skögul ól,                                 brunnasóla Skögul: kona
    honum vert er hrósið gert
    um hérastól og flyðruból.                           hérastóll: land; flyðruból: sjór
  1. Frá þeim Grana flýg ég svan                      svanur Grana: hugur
    fyrst þar mér um tala ber:
    Indíana ágætt man
    öldin sér með barni er.

12. ríma hálfhenda 

Rauðrekur reynir ítrekað að drepa Alfon, Indíönu og nýfædda dóttur þeirra. Allt kemst upp og honum er refsað. Í Frakklandi saknar Tístran Indíönu og talar af sér þannig að Ínanda verður afbrýðissöm. Tístran særist í ræningjaárás.

screenshot-2016-12-22-09-03-19

  1. Þar mig bar í þögn og stans
    því skal nú að víkja,
    kauðinn Rauður linnalands                                    linnalands lilja: kona
    lilju bjóst að svíkja.
  1. Finnur slinni falskur nú
    fljóðið það, með pretti,
    þá sem á að þjóna frú
    þegar burði létti.
  1. Keypti sneiptur snót með ráð
    snilli allri firrða
    barn og tjarnarblómaláð                                        láð tjarnarblóma: kona
    bæði í fæðing myrða.
  1. En sem kennir drottning dýr
    dag þann á að fæða
    kvinnan finnur framarýr
    fótaveiki skæða.
  1. Mátti ei játtur svarkur sá
    sól ormstóla þjóna.                                                 ormstóla sól: kona
    mey nam fæða freyja þá
    fagra daga lóna.                                                       lónadaga freyja: kona
  1. Hjá sinni kvinnu síð þá nótt
    sat hinn vitri gramur                                                          gramur: kóngur
    einn með hreinni, skjöldung skjótt                        skjöldung: kóngur
    skák nam leika tamur.
  1. Veit ei teitur fylkir fyr                                                     fylkir: kóngur
    og fljóð er gleði nýtur,
    í einu reynir opna dyr
    einn sem hurðu brýtur.
  1. Blóðugan óð með bæsing sá                                      bæsingur: sverð
    beran sér í höndum;
    Rauðrek kauðann þengill þá                                              þengill: kóngur
    þekkti og rykkti bröndum.                                      brandur: sverð
  1. Liðið iðar inn í rann
    á sem hrópar gramur,                                            gramur: kóngur
    felldi að veldi falsarann
    fjöldinn hölda ramur.                                              fjöldinn hölda: kóngsmenn
  1. Sjá menn þá hans svik óring
    í svip það opinbera,
    með það réði meðkenning
    mannskaðarinn gera:
  1. „Kvinnu hinni er átti ein
    öðlings brúði þjóna                                                 öðlings brúður: drottning
    bauð ég dauða að brugga mein
    birtu fyrir lóna.                                                        lóna birta: gull
  1. Þá ég sá að þessi ráð
    þeygi máttu duga
    vildi ég gildur drýgja dáð
    og dögling yfirbuga.                                                dögling: kóngur
  1. Fann ég í ranni öðlings einn                                öðlingur: kóngur
    uppi í hvílu liggja
    gegnum þegninn færðist fleinn                              fleinn: sverð
    fallinn meinti ég tiggja.                                            tiggi: kóngur
  1. Þegar eg í önnum snar
    inn kom nú að vífi
    sá ég þá að sjóli var                                                sjóli: kóngur
    sjálfur enn á lífi.
  1. Brá mér þá í brúnaláð                                       brúnaláð: hugur
    bót svo fagna engri
    er nú hér á yðar náð.
    Ekki er sagan lengri.“
  1. Reiður greiðir sjóli svar:
    „Svikari, þú mátt trúa
    hér skal þér til hörmungar
    helför versta búa.“
  1. Svona að vonum æfin ill
    enti kauðans raga,
    harmi arman hver sem vill.
    Hans er búin saga.
  1. Þræl ósælum fer ég frá
    fargað höfum drjóla.
    Um Tístran lýst mér tala þá
    tiginn Frakklandssjóla.
  1. Oft nam Hroftur álabáls                                     Hroftur álabáls: maður
    Indíönu rjóða
    í svefni nefna, en firrtist frjáls
    fylki klæðatróða.                                                      klæðatróða: kona
  1. Fátt var þrátt með frú og gram,                             gramur: kóngur
    féll þar heill af stóli,
    má ei sá við Ínandam
    ástir festa sjóli.
  1. Ríður fríður eitt sinn út
    enga hafði sveina.
    Finnur innan sára sút
    sendir tíðum fleina.
  1. Renna nenna tiggja til                                               tiggi: kóngur
    tíu skógræningjar,
    reiða breiðan Auðunsyl                                          Auðunsylur: sverð
    illir þollar hringa.                                                    þollar hringa: menn
  1. Sjóli fólum hugahreinn
    höggin snöggu greiddi
    felldi að veldi átta einn
    æðum blóðið freyddi.
  1. Einn óseinn um axlarbein
    öðling sári mæddi                                                   öðlingur: kóngur
    undin sundur opin gein
    ekki hótið blæddi.

13. ríma nýhenda frumsniðstímuð síðframhend

Sár Tístrans grær ekki og hann sendir fóstra sinn eftir Indíönu og Alfon. Hann á að hafa hvít flögg á skipinu ef þau koma með, en svört ef þau koma ekki. Ínanda lýgur því að svört flögg séu á skipinu og Tístran deyr.

screenshot-2016-12-22-09-03-23

  1. Sárið kóngur sem að bar
    sýnir fínu læknironum,
    fárið búið þótti þar
    Þundum sundaljóma honum.                                 Þundar sundaljóma: menn
  1. Eitrað var með illan lit
    æði hræðilega skeinan,
    sveitir landsins vantar vit
    Verðung sverða að græða hreinan.                                  Verðungur sverða: maður
  1. Ínanda, hans ektakvon,
    ekki þekka lét sem sæi.
    Hinir báru veika von.
    Valinn talar sjóli frægi:                                           sjóli: kóngur
  1. „Kalli inn í háa höll
    hingað slyngan fóstra bragnar.“
    Lallar sá um víðan völl.
    Vísir rís og tók til sagnar:
  1. „Þér ég treysti, vinur vor,
    sem værar æru tryggðir lánar
    héra sjós um sílafor                                                héri sjós: skip; sílafor: sjór
    að synda í vindi að landi Spánar.
  1. Indíanar fáðu fund
    frá mér tjá þú skilaboðin,
    að linda vilji göfug grund                                       linda grund: kona
    gá að lá þar bíði gnoðin.
  1. Í nauðum mínum bæði ég bið
    brúði og prúðan kóng mig finna
    dauðans ella ofbeldið
    ævi svæfir daga minna.
  1. Ef sterkur sjóli og silkibjörk                                   silkibjörk: kona
    syndir vinda yfir beður                                          vinda beður: sjór
    merkja skaltu áraörk                                                          áraörk: sjór
    íturhvítum flöggum meður.
  1. Björt ef ei á borðahjört                                           borðahjörtur: skip
    brúður prúða fylgir yður
    svörtum flöggum fleyið hvört
    falda skjalda áttu viður.“                                         skjalda viður: maður
  1. Fóstri Tístrans feginn tést
    fara hara eftir boðum,                                            hari: kóngur
    bjóst hann nú með föngin flest
    fram að þramma, náði gnoðum.
  1. Alfon kóngur um það bil
    og hans logatjarnarbrúin                                       brú tjarnarloga: kona
    dvalalaust að djúpum hyl
    draga fagurlega búin.
  1. Tormóna hin væna var
    vetra metin átta og tveggja
    borin fram á bárumar                                            bárumar: skip
    blíð að prýða hópinn seggja.
  1. Skútudýrin skunda nýt                                           skútudýr: skip
    skær því blærinn ferjur leiddi
    flutu um húna flöggin hvít
    framur gramur svo sem beiddi.                             gramur: kóngur
  1. Dagóbert með auðareik                                           auðareik: kona
    ungur þrunginn vaktar föður
    spakur hafði um húsið kreik
    horfir sörvatýr á löður.                                          sörvatýr: maður
  1. „Faðir minn, nú fæ ég séð
    flota snotran þinna goða.“
    Glaður Tístran gat svo téð:
    „Glöggur flöggin áttu að skoða.“
  1. Skrafar sveinninn hýr: „Um höf
    hindur Randabanda fínar                                       hindur Randabanda: skip
    hafa flöggin hvít sem tröf
    í hafnir stafnar mæna þínar.
  1. Glaður kóngur verður við
    veiki feykir Gríðar kæla                                          Gríðar kæla: hugur
    hraður rís við hægindið
    hann og þannig tók að mæla:
  1. „Tregi brjósti flögtir frá
    fjörið gjörir hrekja bana,
    feginn þig ef fæ að sjá
    fjóðið góða, Indíana.“
  1. Voldugur kóngur vafinn snilld
    vann í rann að tala svona.
    Þoldi eigi þykkju fylld
    þessi hressu orð hans kona.
  1. Hastar nú á sveininn byrst,
    segir eigi kætast hjörtu:
    „Rastarhind í hafnar vist                                        rastarhind: skip
    hefur án efa flöggin svörtu.“
  1. Þetta hélt nú sjóli satt
    sárum tárum bólgnar hugur,
    nettur missti geðið glatt
    galar talið sárnauðugur:
  1. „Kæra frú, sem blómann ber
    og bót mér skjótri þverneitaði
    nær var ég svo þrjóskur þér
    þetta rétt að verðskuldaði?
  1. Enda munu mæðugrönd
    mín og dvína sóttin skæða,
    sendi ég þér nú særða önd,
    signaður tignar kóngur hæða.“
  1. Talað endar milding mál
    með það réði hel að streyma
    falin hendi föður sál
    fló með ró í sælli heima.

14. ríma víxlhenda 

Indíana fréttir lát Tístrans og tilkynnir að hún muni líka deyja, en börn þeirra, Dagóbert og Tormóna, eigi að giftast. Alfon leggur lík beggja í sömu kistu, liljur vaxa upp af brjóstum þeirra og vefjast saman.

screenshot-2016-12-22-09-03-30

  1. Þar ég fyrrum þuldi ljóð
    þóttu vana bögur
    hallardyrum inn af óð
    Indíana fögur.
  1. Alfon sjóli fylgdi frú sjóli: kóngur
    fram um hreina vega.
    Frétti sólin sörva nú                                               sörva sól: kona
    söguna greinilega.
  1. Tárin felldi fyrstu þá
    fór að sprundi þrengja
    allir héldu hringagná
    harmar mundu sprengja.
  1. Indíana Alfons til
    arka grundu krefur
    hjálmagrana hringabil                                            hjálmagrani: maður;
    hálsinn mundum vefur.                                          hringabil: kona
  1. Þetta segir þungbúin:
    „Þig lát eigi pína
    eg mun deyja af því finn
    andarmegin dvína.
  1. Alfon kæri, fyrr í frið
    feigð mig náir þreyta,
    þig um tvær ég bónir bið
    sem buðlung má ei neita.                                        buðlung: kóngur
  1. Tístrans niðja og Tormónam,
    týnist harmakvæði,
    vil ég biðja góðan gram                                          gramur: kóngur
    að gifta saman bæði.
  1. Heims þá vistum hér ég lýk
    hugann lán það gleður
    í Tístrans kistu lát mitt lík
    liggja dánum meður.“
  1. Þessu blíður hilmir hét                                            hilmir: kóngur
    hennar vilja að ljúka.
    Kyssti fríð með klappi og grét
    kónginn þilja dúka.                                                  dúka þilja: kona
  1. Hilmir fann sig harma slá
    hjartað var án gleði.
    Tróð nú svanni tiggja frá
    að Tístrans dánarbeði.
  1. Ofan á líkið lagði sig
    lostin kvalabanni
    auðarbríkin ástúðlig
    og svo talar þanninn:
  1. „Hjá þér lengi í værð ég verð
    varir snilli beggja,
    nú skal enginn eggjað sverð
    okkar milli leggja.“
  1. Lagði hönd um háls á ná
    hann og þrunginn kyssti
    hún, en önd í einu þá
    angursprungin missti.
  1. Daginn eftir beggja blund
    er byggðum undu háu
    furðu hreppti lýðalund
    á líkum undur sáu.
  1. Brjósti hans og hennar frá
    höldar vænir frétta
    með ljósum glansa liljur þá
    litagrænar spretta.
  1. Rót í hjarta höfðu þær
    hvorugu ama búa
    liljur bjartar taldar tvær
    toppum saman snúa.

Comments are closed.